Những rủi ro tiềm ẩn: Các công ty bảo hiểm trở thành "điểm cháy" mới trong hệ thống ngân hàng ngầm?

Tôi phải thừa nhận rằng những diễn biến gần đây trong lĩnh vực tài chính đang khiến tôi suy tư nhiều hơn. Mọi người đều nói về ngân hàng, ngân hàng ngầm và quỹ phòng hộ – nhưng đột nhiên, ngành bảo hiểm lại lộ diện như một "thùng thuốc nổ" tiềm ẩn. Đặc biệt tại Mỹ, nơi mà những công ty bảo hiểm vốn được coi là vững chắc như Delaware Life Insurance Company bất ngờ phải điều chỉnh báo cáo tài chính, tôi nhận ra: Có một quả bom hẹn giờ đang tích tắc, và chúng ta đã bỏ qua nó quá lâu.
Khi con số đột ngột đảo lộn
Hãy xem trường hợp của Delaware Life Insurance Company. Vào tháng 3/2025, doanh nghiệp này công bố báo cáo tài chính đã được điều chỉnh cho năm 2024 – và sự thật phía sau những con số bỗng trở nên méo mó. Khoảng 17 tỷ USD đầu tư trước đây được coi là tài sản bình thường đột nhiên bị tái phân loại thành "giao dịch liên kết". Đó là gần 39% toàn bộ danh mục đầu tư! Để so sánh, trong báo cáo ban đầu, con số này chỉ là 1,4 tỷ USD (tương đương 3%). Đây không phải là một lỗi kế toán nhỏ – đó là một trận động đất trong dữ liệu tài chính.
Và Delaware Life không phải trường hợp duy nhất. Cùng thời điểm đó, công ty chị em Clear Spring Life and Annuity Company cũng buộc phải thực hiện những điều chỉnh tương tự. Những thay đổi lớn như vậy không phải ngẫu nhiên – chúng là tín hiệu cảnh báo. Chúng cho thấy có điều gì đó không ổn, có thể là một vấn đề hệ thống: Các công ty bảo hiểm đang tham gia vào những giao dịch rủi ro, không minh bạch, với mối liên kết chặt chẽ với các tổ chức tài chính khác.
"Giao dịch liên kết" – màn sương mù đáng sợ của sự thiếu minh bạch
Thuật ngữ nghe có vẻ vô hại: "giao dịch liên kết". Nhưng thực chất, chúng ám chỉ những khoản đầu tư vào doanh nghiệp hoặc dự án có liên quan mật thiết đến công ty bảo hiểm hoặc các công ty mẹ của chúng. Đó có thể là:
- Công ty con hoặc công ty chị em
- Đầu tư vào các quỹ tư nhân (Private Equity) hoặc dự án bất động sản do chính lãnh đạo kiểm soát
- Giao dịch với các phương tiện đầu tư liên kết không tuân theo các điều kiện thị trường thông thường
Vấn đề nằm ở chỗ: Những giao dịch này thường thiếu minh bạch và đầy xung đột lợi ích. Trong trường hợp xấu nhất, tài sản có thể được mua với giá trên trời hoặc những khoản nợ xấu bị đẩy vào bảng cân đối kế toán nhằm che giấu thua lỗ. Chính điều này có thể đã xảy ra với Delaware Life.
Tại sao các công ty bảo hiểm đang hoạt động giống như ngân hàng?
Nếu nhìn thoáng qua, các công ty bảo hiểm dường như là nơi trú ẩn an toàn. Họ cam kết thực hiện các hợp đồng dài hạn và chịu sự quản



lý chặt chẽ. Nhưng vẻ ngoài ấy đánh lừa. Ba yếu tố khiến họ trở nên dễ tổn thương trước khủng hoảng – và trong trường hợp xấu nhất, thậm chí trở thành những tác nhân nguy hiểm trong hệ thống tài chính:
1. Rủi ro thanh khoản: Khi tiền bỗng biến mất
Nhiều công ty bảo hiểm đầu tư vào những tài sản dài hạn, khó thanh khoản như trái phiếu doanh nghiệp, bất động sản hoặc khoản nợ tư nhân. Nếu mất niềm tin, nhà đầu tư có thể ồ ạt rút tiền từ hợp đồng bảo hiểm – tương tự như một ngân hàng đột nhiên hết tiền mặt. Lúc đó, công ty bảo hiểm buộc phải bán tài sản với giá thấp, và vòng xoáy khủng hoảng bắt đầu.
2. Rủi ro ngân hàng ngầm: Khi công ty bảo hiểm hóa thân thành ngân hàng
Một số công ty bảo hiểm đang ngày càng hoạt động giống như ngân hàng ngầm bằng cách đầu tư vào các sản phẩm tài chính phức tạp như chứng khoán phái sinh, khoản vay có cấu trúc hoặc thậm chí tiền điện tử. Hội đồng Giám sát Ổn định Tài chính (FSOC) của Mỹ đã cảnh báo về những hoạt động này trong nhiều năm. Đặc biệt nguy hiểm là các quỹ "Tín dụng Tư nhân" (Private Credit) mà các công ty bảo hiểm đang đổ tiền vào – thường thiếu sự đa dạng hóa rủi ro.
3. Lỗ hổng quản lý: Khi sự hỗn loạn không bị trừng phạt
Tại Mỹ, các tiểu bang chứ không phải ngân hàng trung ương hay Ủy ban Chứng khoán (SEC) giám sát các công ty bảo hiểm. Điều này dẫn đến sự thiếu nhất quán trong tiêu chuẩn và thiếu minh bạch. Những điều chỉnh báo cáo gần đây cho thấy hệ thống này dễ bị thao túng như thế nào.
Những điểm tương đồng với sự sụp đổ của SVB – nhưng thiếu chính ngân hàng
Tình hình này khiến tôi nhớ lại sự sụp đổ của Silicon Valley Bank (SVB) và Signature Bank vào tháng 3/2023. Cả hai ngân hàng đều đầu tư vào trái phiếu dài hạn và khoản vay rủi ro trong khi tiền gửi rút ra nhanh chóng. Khi thị trường mất niềm tin, họ buộc phải bán tháo với thua lỗ – và hiệu ứng domino bắt đầu.
Các công ty bảo hiểm có thể gặp phải cơ chế tương tự:
- Rủi ro lãi suất: Lãi suất tăng khiến giá trị trái phiếu giảm. Nhiều công ty bảo hiểm giữ những trái phiếu này đến ngày đáo hạn, nhưng nếu khách hàng rút hợp đồng đột ngột, họ buộc phải bán gấp với thua lỗ.
- Rủi ro tín dụng: Trong suy thoái, tỷ lệ vỡ nợ của trái phiếu doanh nghiệp và khoản vay tăng cao. Những điều chỉnh của Delaware Life cho thấy rủi ro này đang tồn tại trong sách sổ.
- Mất niềm tin: Một khi nhà đầu tư hoặc cơ quan quản lý nghi ngờ, vòng xoáy suy giảm có thể bùng nổ – giống như ở ngân hàng.
Chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo? Các cơ quan chức trách phản ứng – nhưng liệu đã đủ?
Chính phủ Mỹ đã