Czerwony wrzesień: Przekleństwo czy przypadek? Bitcoin i giełda na tle porównań historycznych

Dobrze pamiętam swój pierwszy wrzesień jako prywatnego inwestora. Rynek był bezlitosny – jak każdego roku. Nagle miałem wrażenie, że czeka on tylko na to, aż w końcu zabiorę swoje zyski. I rzeczywiście: moje portfolio wyglądało, jakby zerżnął je niedźwiedź z całej siły.
Ale co tak naprawdę kryje się za „czerwonym wrześniem”? Czy to naprawdę klątwa, czy jedynie statystyczna anomalia, która kiedyś się odwróci? Przejrzałem dane, zanurzyłem się w badaniach dotyczących psychologii i rynku – i odkryłem coś interesującego: wrzesień to nie tylko zły miesiąc. To jak nieobliczalny gość na imprezie, który nagle psuje nastrój, choć wszyscy chcieliby świętować.
Liczby nie kłamią – ale opowiadają tylko część historii
Patrząc na dane dotyczące Bitcoina od 2011 roku, wrzesień rzeczywiście nie jest przyjaznym miesiącem. W ośmiu z ostatnich trzynastu lat kryptowaluta traciła na wartości – szczególnie dotkliwie było to w 2014 (–20%), 2017 (–15%) i 2018 (–17%). Nawet w 2017 roku, gdy Bitcoin w skali roku wzrósł o ponad 1000%, we wrześniu odnotował wyraźny spadek.
Ale Bitcoin nie jest osamotniony. S&P 500, „starszy brat” amerykańskich rynków akcyjnych, od 1928 roku zanotował straty w 40 z 95 wrześni – średnia rentowność wyniosła wówczas 0,6%, znacznie poniżej rocznej średniej wynoszącej około 0,8%. Historycznie wrzesień jest więc najsłabszym miesiącem dla akcji – jeszcze przed październikiem, który choć kojarzony z krachami (np. z 1929 czy 1987), średnio radzi sobie nieco lepiej.
Dlaczego akurat wrzesień? To kwestia ludzkiej natury
Dane są jasne, ale powody tegorocznej sytuacji są znacznie ciekawsze. Dużą rolę odgrywa psychologia. Po często silnym pierwszym półroczu i zmiennym lecie, wrzesień sprzyja realizacji zysków. Inwestorzy wykorzystują ten miesiąc, aby zrebalansować portfele lub zgromadzić środki na nadchodzące wydatki, jak czesne szkolne czy świąteczne prezenty. To prowadzi do zwiększonej presji sprzedażowej – szczególnie na rynkach mało płynnych, takich jak kryptowaluty, gdzie duże zlecenia mogą szybko wywołać silne spadki.
Kolejnym czynnikiem jest płynność. We wrześniu tradycyjnie napływa mniej kapitału na rynek, gdyż wielu uczestników rynku jest na urlopach lub przygotowuje się do czwartego kw



artału. Oznacza to cieńsze księgi zleceń, w których duże zlecenia sprzedaży wywołują mocniejsze ruchy cenowe. Ponadto instytucjonalni inwestorzy przygotowują raporty kwartalne – czynnik, który obciąża zarówno rynek akcji, jak i krypto.
2023: Odstępstwo od reguły czy początek nowego wzorca?
Rok 2023 był wyjątkowy. Podczas gdy Bitcoin w większości wrześni w latach 2011–2022 tracił na wartości, w tym roku wzrósł o około 4%. Co było inne? Z jednej strony nadzieja na zatwierdzenie amerykańskiego ETF-a na Bitcoina, które rzeczywiście doszło do skutku w październiku. Z drugiej strony ożywienie sektora akcji technologicznych, który latem był pod silną presją.
Nawet ten wzrost nie był całkowitym odejściem od wzorca: już w październiku 2023 roku nastąpiła korekta. Pytanie brzmi: Czy jest to zjawisko tymczasowe, czy też rynek uległ trwałej zmianie? Być może odpowiedź tkwi w rosnącym zainteresowaniu instytucjonalnym. Coraz więcej funduszy i firm uwzględnia kryptowaluty w swoich portfelach – co prowadzi do większej stabilizacji. Jednocześnie w ostatnich latach wzrosła korelacja między Bitcoinem a rynkami akcyjnymi. Krypto jest coraz częściej postrzegane jako aktywo „risk-on”.
Co przyniesie wrzesień 2024?
Znaki zapowiadające nadchodzący wrzesień są mieszane. Z jednej strony Bitcoin znajduje się w fazie poprzedzającej kolejne wydarzenie halvingowe (kwiecień 2024), które historycznie prowadziło do wzrostów w miesiącach poprzedzających. Z drugiej strony rynek obciążają niepewności makroekonomiczne, takie jak polityka stóp procentowych Fed czy napięcia geopolityczne.
Jeśli Fed zdecyduje się na dalsze podwyżki stóp, może to wywrzeć presję zarówno na akcje, jak i na kryptowaluty. Innym ryzykiem jest płynność: jeśli duzi uczestnicy rynku będą w wrześniu redukować pozycje, może to prowadzić do nasilenia sprzedaży – efekt, który na rynkach krypto może szybko eskalować.
Ale są też szanse. Jeśli inflacja będzie nadal spadać, a Fed przyjmie bardziej gołębią postawę, ryzykowne aktywa, takie jak Bitcoin i akcje technologiczne, mogą znowu nabrać rozpędu.
„Czerwony wrzesień” – klątwa czy tylko cień?
„Czerwony wrzesień” to nie niezmienne prawo, lecz powtarzający się wzorzec, którego inwestorzy nie powinni ignorować