KI-politie: Flock maakt gebruik van bewegingspatronen voor surveillance

Stel je voor dat de politie verdachten alleen kan herkennen aan hoe ze rijden – zonder kentekenplaat, zonder naam, puur op basis van hun rijstijl. Klinkt als sciencefiction? Voor veel Amerikaanse overheidsinstanties wordt het langzaamaan realiteit. Het bedrijf Flock Safety heeft met „OS Investigate“ een systeem ontwikkeld dat precies dat kan: voertuigen traceren alleen aan de hand van hun bewegingspatronen en deze koppelen aan profielen van verdachten.
Ik moet toegeven, de gedachte is indrukwekkend – en op de een of andere manier ook onrustbarend. Flock Safety, een aanbieder van bewakingscamera’s die al in meer dan 4.000 steden in de VS actief is, beweert dat hun nieuwe AI-software niet alleen kentekenplaten scant, maar ook subtiele rijmanoeuvres analyseert: hoe iemand optrekt, bochten neemt of zelfs in een parkeerplek manoeuvreert. Deze gegevens worden opgeslagen in een enorme database en vergeleken met profielen van verdachten. Theoretisch zou de politie zo criminelen kunnen identificeren voordat ze überhaupt een naam of gezicht hebben.
De technologie leert voortdurend bij – vergelijkbaar met Netflix, maar dan met als onderwerp jouw rijgedrag in plaats van je filmvoorkeuren. Flock Safety is vol vertrouwen en stelt dat eerste tests veelbelovend waren. Maar hier wordt het lastig: de algoritmes zijn geheim. Geen wonder dat privacy-organisaties zoals de EFF alarm slaan. „Als de politie voertuigen alleen op basis van bewegingspatronen kan monitoren, zonder concrete verdenking, dan wordt dat snel massale surveillance“, waarschuwt de burgerrechtenorganisatie. En dat klopt – de vrees dat „efficiënte opsporing“ snel „automatische totale controle“ wordt, is reëel.
Juridisch gezien is de zaak in de



VS een lappendeken. Sommige staten gebruiken „OS Investigate“ al, andere discussiëren nog of dit wel verenigbaar is met het Fourth Amendment – het verbod op onredelijke doorzoeking. In Portland, Oregon loopt momenteel een rechtszaak tegen Flock Safety, omdat burgers vrezen dat hun grondrecht op privacy wordt geschonden. Europa zou hier veel strenger zijn: volgens de AVG zou zo’n systeem waarschijnlijk niet toegestaan zijn. Maar laten we eerlijk zijn – hoe lang duurt het voordat zulke technologieën ook hier arriveren?
De discussie is niet nieuw. Al jaren maken politie-instanties wereldwijd gebruik van gezichtsherkenning, predictive policing en andere AI-systemen om criminaliteit te voorspellen. De vraag blijft altijd dezelfde: waar houdt legitiem opsporingswerk op, en waar begint de surveillance van iedereen? Flock Safety benadrukt dat hun systeem alleen wordt ingezet in het kader van concrete onderzoeken. Maar de ervaring leert: technologieën breiden zich uit. Wat vandaag voor zware criminaliteit wordt gebruikt, is morgen misschien standaard bij elk verkeersdelict.
Ik vraag me af: hoeveel surveillance zijn we bereid te accepteren om ons veiliger te voelen? Natuurlijk, als hiermee inbraken of autodiefstal sneller worden opgelost, klinkt dat in eerste instantie goed. Maar waar leggen we de grens? En wie controleert of die grenzen niet worden overschreden?
Eén ding is zeker: de ontwikkeling gaat door. „OS Investigate“ is pas het begin. De samenleving moet beslissen hoeveel hiervan we willen – en vooral: hoeveel we ervoor willen inleveren. Anders zou uit het idee van slimme politie al snel een surveillancetool kunnen groeien die ons allemaal in de gaten houdt. En dat zou dan echt te ver gaan.