Tylko 240 Brytyjczyków decyduje o połowie zysków z krypto

Przyznaję, kiedy po raz pierwszy przeczytałem te dane, musiałem się na chwilę zatrzymać. 17 600 Brytyjczyków, którzy w 2023 roku zadeklarowali zyski z kryptowalut – brzmi to jak całkiem spora grupa inwestorów. A jednak jest w tym haczyk: prawie połowa wszystkich zysków trafiła do zaledwie 240 osób. Stanowią oni zaledwie około 1,35% podatników, którzy zgarnęli ponad 50% całego „ciasta” krypto. Nagle rynek, który dawniej był przedstawiany jako demokratyczny, przestaje takim się wydawać.
HMRC (brytyjski urząd skarbowy) swoim pierwszym oficjalnym raportem dotyczącym zysków z kryptowalut naprawdę poruszyła sprawę. Wreszcie mamy dane, które pokazują, jak nierówny jest ten rynek. Podczas gdy 17 600 osób łącznie zgłosiło około 1,62 miliarda euro zysków, 240 inwestorów zgarnęło z tego aż 810 milionów euro. To odpowiednik 690 milionów funtów w rękach jednej osoby – kwota, którą trudno sobie wyobrazić w realnym świecie.
Dlaczego to nikogo nie powinno dziwić
Szczerze mówiąc, kto z nas miał szczęście kupić bitcoina na przykład w 2012 lub 2016 roku i go zatrzymać? Większość z nas dołączyła później, kiedy ceny już dawno wystrzeliły w górę. Nawet wtedy potrzeba trochę szczęścia i grubej sakiewki, żeby zainwestować w wczesne projekty lub DeFi. Nie każdy dysponuje kapitałem początkowym ani wiedzą, by odnieść sukces w takich niszach.
Dochodzi do tego jeszcze kwestia podatków. W Wielkiej Brytanii zyski z kryptowalut podlegają podatkowi od zysków kapitałowych (Capital Gains Tax), a im wyższe dochody, tym wyższa stawka. Nie jest tajemnicą, że zamożni inwestorzy często znajdują legalne sposoby na optymalizację obciążeń podatkowych. Czy to samodzielnie tłumaczy ogromną nierówność? Pewnie nie, ale na pewno odgrywa rolę.
HMRC dogania rynek – i to dobrze
Brytyjski urząd skarbowy przez długi czas działał w ciemno, jeśli chodzi o kryptowaluty. Jednak teraz, dzięki nowym danym i planowanemu wdrożeniu standardu CRS (Common Reporting Standard) od 2027 roku, coraz trudniej będzie ukryć zyski z kryptowalut. HMRC stawia na analizę blockchainu oraz współpracę z firmami takimi jak Chainalysis, aby



zwiększyć transparentność. To ważny krok w walce z uchylaniem się od opodatkowania i dążeniu do większej sprawiedliwości.
Mimo wzmożonej kontroli HMRC, pozostaje pytanie: ilu posiadaczy kryptowalut po prostu nie zgłosiło swoich zysków? Według szacunków rzeczywista liczba inwestorów w Wielkiej Brytanii może być znacznie wyższa niż oficjalne 17 600. Wielu zdaje się ukrywać lub zaniżać swoje dochody – z różnych powodów.
Polityka i społeczeństwo: kto tak naprawdę korzysta z krypto?
Ekstremalna nierówność w społeczności krypto oczywiście wywołała dyskusje polityczne. Krytycy twierdzą, że kryptowaluty pogłębiają jedynie podziały społeczne zamiast je niwelować. Pierwotna idea „demokratycznej rewolucji finansowej” – wolnej od banków i dostępnej dla wszystkich – w obliczu tych danych wygląda jak odległy sen.
Z drugiej strony są zwolennicy, którzy podkreślają, że wysokie zyski to naturalna konsekwencja podjętych ryzyk. Wiele osób straciło pieniądze na samym początku rozwoju bitcoina, podczas gdy tylko nieliczni skorzystali na ogromnych wzrostach. I tak, technicznie rzecz biorąc, kryptowaluty są dostępne dla każdego. Problem w tym, że nie każdy dysponuje środkami czy wiedzą, by odnieść prawdziwy sukces.
Co to oznacza dla przyszłości?
Trudno powiedzieć, czy w najbliższych latach dominacja superbogaczy na rynku krypto ulegnie zmianie. Nowe produkty finansowe, takie jak ETF-y bitcoinowe, mogą uczynić ten rynek bardziej dostępnym, jednak rzeczywistość jest taka, że największe zyski nadal trafią do wąskiej elity.
Dla większości z nas oznacza to, że marzenie o szybkim bogactwie dzięki krypto pozostanie pewnie nadal złudzeniem. Zamiast tego powinniśmy się zastanowić, jak uczynić ten rynek bardziej inkluzywnym – tak, by nie okazało się, że na końcu znów ci sami ludzie zgarną największe zyski.
Tak, HMRC będzie dalej wzmacniać nadzór. To ważne, by zapewnić sprawiedliwość podatkową. Czy to jednak zmieni fundamentalną nierówność? Pewnie nie. Być może potrzeba czegoś więcej niż tylko lepszej kontroli podatkowej – może potrzebna jest prawdziwa rewolucja w sposobie myślenia o finansach.