Stablecoiny jako katalizator pożaru: Dlaczego następny kryzys walutowy może być trudniejszy do opanowania

Szczerze mówiąc, myśl o tym czasem budzi mnie w nocy: następny globalny kryzys walutowy może stać się jeszcze bardziej nieprzewidywalny przez stablecoiny niż cokolwiek, co do tej pory doświadczyliśmy. I to nie science fiction, lecz poważne ostrzeżenie, które właśnie przedstawia Federal Reserve Bank of New York w najnowszym badaniu. Naukowcy nie ograniczyli się do teoretycznych dyskusji – pracowali na realnych danych, 4,5 miliona obserwacji, aby precyzyjnie opisać wynik. Ich wniosek? Stablecoiny mogą całkowicie zmienić reguły gry podczas następnego kryzysu finansowego.
Dlaczego stablecoiny działają jak katalizator
Stablecoiny takie jak Tether, USD Coin czy DAI, z niszowej koncepcji stały się w ostatnich latach rynkiem wartym miliardy dolarów. Ponad 160 miliardów dolarów wartości rynkowej w 2024 roku – to więcej niż PKB niektórych małych państw. I to już nie tylko domena tech-entuzjastów czy miłośników kryptowalut. W krajach, gdzie lokalna waluta dosłownie rozpływa się w rękach, stablecoiny coraz częściej służą jako ostatnia deska ratunku.
Badanie nowojorskiej Fed po raz pierwszy empirycznie potwierdza, jak niebezpieczne może okazać się to zjawisko w czasie prawdziwego kryzysu. Naukowcy przyjrzeli się portfelom powiązanym z adresami ENS (czyli czymś w rodzaju krypto-książek adresowych) – kontom, które prawdopodobnie należą do inwestorów handlujących stablecoinami. A co się okazało? W tygodniach kryzysowych kapitał masowo odpływa z tradycyjnych systemów walutowych do cyfrowych substytutów dolara. Szczególnie dramatyczna jest sytuacja, gdy lokalna waluta danego kraju traci na wartości. Nagle inwestorzy szukają schronienia w stablecoinach – i robią to w tempie, którego żaden bank centralny na świecie nie jest w stanie powstrzymać.
„W czasie kryzysu stablecoiny funkcjonują jak bezpieczna przystań, podobnie jak dolar amerykański” – mówi jeden z autorów badania. „Ale podczas gdy banki centralne nie mogą po prostu wyłączyć dolara, pieniądze w stablecoinach znikają przez szczeliny globalnej architektury finansowej. I dzieje się to w tempie, które prawie nie podlega kontroli.”
Gdy kontrole stają się dziurawe jak ser szwajcarski
Prawdziwy problem tkwi w tym, że stablecoiny celowo osłabiają kontrole przepływu kapitału, które wiele krajów stosuje, aby stabilizować swoją gospodarkę w trudnych czasach. Wyobraźmy sobie, że żyjemy w kraju, gdzie waluta traci na wartości z dnia na dzień. Rząd desp



eracko próbuje zahamować odpływ kapitału – ale nagle inwestorzy mogą po prostu kupić stablecoiny i w ten sposób wyprowadzić pieniądze spod kontroli lokalnych władz.
Badanie to policzyło: nawet umiarkowane rozpowszechnienie stablecoinów może obniżyć skuteczność kontroli przepływu kapitału nawet o 30 procent. Najbardziej dotknięte byłyby kraje o wysokiej inflacji lub gwałtownych deprecjacjach walut. Dla ich obywateli stablecoiny stanowią szybką, prostą i często tanią alternatywę – a dla banków centralnych koszmar, ponieważ tracą one kontrolę nad podażą pieniądza i polityką monetarną.
Zegar z tykającą bombą w globalnym systemie finansowym
Ale zagrożenie nie ogranicza się do pojedynczych krajów czy regionów. Nowojorska Fed ostrzega również przed ryzykiem systemowym dla całego systemu finansowego. Choć stablecoiny są powiązane z tradycyjnymi aktywami, takimi jak dolar amerykański, kto gwarantuje, że te rezerwy rzeczywiście istnieją? Przejrzystość jest często niska, a w sytuacji kryzysowej może się okazać, że te rzekomo „stabilne” waluty wcale nie są bezpieczne.
„Stablecoiny szerzą iluzję stabilności” – mówi niezależny ekspert kryptowalutowy, który nie brał udziału w badaniu. „Inwestorzy wierzą, że ich pieniądze są bezpiecznie ulokowane, podczas gdy jednocześnie podejmują ryzykowne inwestycje w realnej gospodarce. Dopóki oszustwo nie wyjdzie na jaw.”
Łatana regulacja
Pomimo tych ogromnych ryzyk, regulacje dotyczące stablecoinów na świecie stanowią jeden wielki patchwork. Podczas gdy Stany Zjednoczone i Unia Europejska powoli starają się okiełznać ten nieuregulowany rynek, w wielu krajach rozwijających się brakuje zarówno środków, jak i politycznej woli. W krajach takich jak Argentyna czy Nigeria stablecoiny są już na porządku dziennym, nawet jeśli nikt nie wie, kto za nimi stoi ani jak naprawdę są bezpieczne.
W swoim badaniu Fed Nowego Jorku apeluje o większą międzynarodową współpracę, aby opanować te ryzyka. Ale rzeczywistość polityczna wygląda inaczej: wiele krajów obawia się, że zbyt rygorystyczne regulacje mogą zdusić innowacje. Inne po prostu nie mają środków, aby monitorować rynek stablecoinów. Gra w ogniu.
A co teraz?
Badanie Federal Reserve Bank of New York jest jednym z pierwszych, które realnie pokazuje, jak stablecoiny mogą destabilizować istniejące systemy finansowe. W dobrych czasach mogą być użyteczne, ale w czasie kryzysu mogą stać się niekontrolowanym katalizatorem poż