Rosyjska sieć kamuflażowa: Wykorzystanie AI do oszustwa poprzez fałszywych ekspertów

Muszę przyznać, że kiedy pierwszy raz usłyszałem o tym przypadku, na chwilę się zatrzymałem. Nie tylko dlatego, że pomysł stworzenia przez AI fałszywych naukowców jest w jakiś sposób przerażający – ale także dlatego, że pokazuje, jak głęboko sięga współczesna wojna cyfrowa. A gdyby tego było mało, okazuje się, że to metoda jest dopiero wierzchołkiem góry lodowej.
Międzynarodowy zespół dziennikarzy śledczych, w którego skład wchodzi między innymi „Financial Times”, ujawnił, w jaki sposób rosyjska sieć dezinformacyjna wykorzystała ChatGPT do stworzenia całej siatki wymyślonych ekspertów. Pomysł? Powołanie rzekomo poważnego think tanku o nazwie D.C. Weekly, który szerzył pro-rosyjską propagandę za pomocą „naukowych” artykułów. A co najgorsze: teksty brzmiały na pierwszy rzut oka przekonująco – dzięki AI, która nadawała im akademicki sznyt.
Jak fałszywi eksperci stali się gośćmi prawdziwych dyskusji
Wyobraźcie sobie sytuację, w której siedzicie na panelu dyskusyjnym i słuchacie „profesora z Harvardu”, który wyjaśnia, dlaczego to tak naprawdę Ukraina jest agresorem. Tyle że za tą postacią nie kryje się nic poza fałszywym profilem stworzonym przy pomocy ChatGPT. Dokładnie to się wydarzyło. Twórcy sieci nie tylko założyli fałszywe konta na LinkedIn i Twitterze, ale także zapraszali wymyślonych akademików na wykłady czy wywiady – zawsze z jednym celem: upowszechnianie własnej narracji.
Szczególnie podstępna była metoda działania: teksty były często połączeniem plagiatów znanych prac i uzupełnień generowanych przez AI. Sztuczna inteligencja pomagała znaleźć naukowo brzmiące sformułowania, podczas gdy oszuści sami określali kierunek merytoryczny. Idealna pożywka dla tych, którzy chętnie rozpowszechniają takie „opinie ekspertów” bez ich weryfikacji.
ChatGPT jako narzędzie propagandy
Śledczy



natknęli się na zapis rozmowy z ChatGPT, który pokazuje, jak celowo wykorzystywano AI. Polecenie? „Napisz artykuł o zachodniej histerii wojennej – tak, jakby wyszedł spod pióra harwardzkiego profesora.” Efekt? Tekst, który na pierwszy rzut oka wydawał się naukowy i rzetelny, był w rzeczywistości jedynie propagandową propagandą. ChatGPT nie wyraził własnej opinii, lecz ukształtował pożądaną narrację – z taką doskonałością, która łatwo może zwieść laików.
Kto stoi za tym schematem – i dlaczego?
Powiązania z rosyjskim państwem nie zostały jeszcze w pełni udokumentowane, ale istnieją mocne przesłanki. Eksperci z Atlantic Council oraz unijnej grupy ds. Digital Services Act wskazują, że podobne taktyki były już stosowane w poprzednich kampaniach – na przykład przy próbach wpływania na wybory lub rozpowszechnianiu dezinformacji podczas wojny w Ukrainie. Metoda jest prosta, ale skuteczna: skoro nawet „poważne” źródła nie są już godne zaufania, cierpi na tym cała publiczna debata.
Co możemy zrobić?
Media społecznościowe starają się blokować takie sieci, a UE planuje wprowadzenie bardziej rygorystycznych regulacji dotyczących treści generowanych przez AI. Jak zwykle jednak samą technologią nie da się rozwiązać problemu. Media literacy staje się kwestią przetrwania. Musimy nauczyć się krytycznie podejść do źródeł – nie tylko dlatego, że przybywa fałszywych ekspertów, ale także dlatego, że następne fałszerstwa mogą być jeszcze trudniejsze do wykrycia już jutro.
Ten przypadek to sygnał ostrzegawczy. Nie tylko dla rządów czy koncernów technologicznych, ale dla każdego z nas. Jeśli bowiem nawet fundamenty opinii publicznej mogą zostać podważone przez AI i celowe oszustwa, ostatecznie zagrożona jest nie mniej niż nasza demokracja. A jej obronić nie mogą maszyny – zrobić to możemy tylko my sami.