Pensylwania pozwała Snapchat o manipulacyjne algorytmy i zaniedbanie ochrony młodych użytkowników

To zdanie zawsze przeszywa mnie na wskroś: „Moja córka teraz tylko ogląda Snapchat – nie rozumiem, dlaczego nie może spać”. Takie słowa słyszę od zatroskanych rodziców znacznie za często. I teraz, po latach cierpienia wielu rodzin, prokurator stanu podejmuje zdecydowane działania: Michelle Henry z Pensylwanii złożyła pozew przeciwko Snapchatowi o systematyczne manipulowanie użytkownikami i szkodliwe praktyki względem młodzieży – i to z bardzo dobrymi podstawami.
Zarzuty są poważne. Prokuratura oskarża Snapchat o celowe stworzenie mechanizmu uzależnienia, który przyciąga przede wszystkim młodych użytkowników. Mowa o algorytmach nagradzających nadmierne przewijanie treści oraz funkcjach takich jak „Snapstreaks”, które nastolatków wpędzają w emocjonalny błędny krąg nieustannej dostępności i strachu przed jej utratą. Efekt? Bezsenność, problemy z koncentracją, wycofanie społeczne. Znam historie młodych ludzi, którzy wymieniają wiadomości aż do późnej nocy, bo boją się stracić „streaks” – i następnego dnia siedzą na lekcjach, kompletnie wyczerpani. To nie przypadek, to system.
Szczególnie bolesne jest to, że pozew ujawnia, iż Snapchat doskonale wiedział, jakie szkody wyrządza. Dokumenty wewnętrzne i badania potwierdzają, że firma ignorowała ostrzeżenia przez lata. Badanie z 2022 roku? 68% ankietowanych nastolatków czuło się zestresowanych lub przytłoczonych aplikacją. Mimo to… dalej tak działano. W pozwie pada nawet określenie „świadomego lekceważenia” – mocne oskarżenie, które przywodzi na myśl inne branże, które przez lata ignorowały ryzyka, dopóki presja nie stała się zbyt duża.
Snapchat odpowiada standardowymi frazesami: „Wprowadziliśmy przecież środki ochrony młodych użytkowników! Limity czasu ekranu! Treści dostosowane do wieku!” Tak, pięknie by było. Ale kto kiedykolwiek widział nastolatka, który samodzielnie kontroluje swój czas przed ekranem? I jak algorytmy nastawione na maksymalizowanie czasu spędzanego w aplikacji mogą nagle stać się „prz



yjazne dla dzieci”? Rzeczywistość wygląda inaczej: funkcja „Snapstreaks” to psychologiczny majstersztyk manipulacji – codzienne nagrody dla aktywnych użytkowników, codzienny stres dla tych, którzy nie nadążają. Sami przedstawiciele firmy przyznają, że te funkcje mogą powodować „niezamierzone skutki uboczne”. Cóż, przynajmniej to przyznają.
Ale pozew idzie znacznie głębiej. Nie dotyczy on tylko pojedynczych funkcji, lecz całego modelu biznesowego. Pensylwania oskarża Snapchat o zaprojektowanie platformy w taki sposób, by u młodych użytkowników promować nadmierne korzystanie – z pełną świadomością konsekwencji. To uderzenie w samą istotę problemu: ekonomię uzależnienia w mediach społecznościowych. I właśnie to sprawia, że ten przypadek jest tak wyjątkowo głośny. Eksperci już mówią o precedensie, który może zapoczątkować lawinę. Gdyby Pensylwania wygrała, dziesiątki innych stanów mogłoby pójść w jej ślady. I nagle nie tylko Snapchat, ale także Instagram, TikTok i inni stanęliby przed tym samym pytaniem: Czy musimy przemyśleć nasz model biznesowy?
Branża technologiczna już drży. Akcje Snapchata spadły o ponad pięć procent po ogłoszeniu pozwu. I to dopiero początek. Ten proces może uruchomić lawinę – podobną do wielkich pozwów przeciwko przemysłowi tytoniowemu czy farmaceutycznemu. Debata na temat odpowiedzialności mediów społecznościowych za zdrowie psychiczne ich użytkowników wkroczyła właśnie na nowy poziom. Unia Europejska już pokazała, że jest gotowa do twardszych działań, wprowadzając Digital Services Act. A Stany Zjednoczone? Tam legislacja dopiero zaczyna nadążać – na razie.
Dla wielu rodzin ta sprawa przychodzi zbyt późno. Ale może jest to właśnie ten sygnał alarmowy, którego potrzebuje branża. Może to moment, w którym w końcu stanie się jasne: algorytmy promujące uzależnienie to nie drobny błąd, lecz poważne zagrożenie, które niszczy ludzkie życie. I najwyższy czas, by firmy takie jak Snapchat zostały za to pociągnięte do odpowiedzialności.