MiCA, które wchodzi w życie stopniowo od 2024 roku, ma zapewnić przejrzystość dla podmiotów oferujących aktywa kryptowalutowe i powiązane usługi. Rzeczywistość DeFi stawia jednak regulatorów przed fundamentalnym problemem: wiele z tych protokołów funkcjonuje bez podmiotów prawnych, bez jasno określonych odpowiedzialnych osób, a często nawet bez fizycznej obecności. Kto ponosi odpowiedzialność, gdy smart contract zawiedzie lub dojdzie do próby manipulacji rynkiem?
Wyzwanie: decentralizacja vs. nadzór
Zdecentralizowane platformy pożyczkowe, takie jak Aave, Compound czy MakerDAO, umożliwiają użytkownikom udzielanie i pozyskiwanie pożyczek w kryptowalutach bez pośrednictwa banków lub tradycyjnych instytucji finansowych. Transakcje odbywają się za pośrednictwem samowykonujących się smart contractów na blockchainach, takich jak Ethereum. Teoretycznie nie ma „operatora” – a zatem nie ma jasnego podmiotu, do którego mogłyby kierować się organy nadzoru.
Europejska Komisja i niemiecki ustawodawca stoją teraz przed pytaniem: czy te protokoły w ogóle powinny podlegać regulacjom MiCA? UE już sygnalizowała, że dostawcy usług kryptowalutowych, takie jak giełdy czy portfele cyfrowe, muszą być regulowani. Jednak w przypadku DeFi sprawa jest niejednoznaczna. Niektórzy przedstawiciele branży argumentują, że nie sam protokół powinien być regulowany, lecz te podmioty, które dostarczają podstawowej infrastruktury – na przykład programiści lub operatorzy interfejsów użytkownika.
Kto jest odpowiedzialny?
Tu zdania są podzielone. Jedni żądają surowej regulacji wszystkich podmiotów, które w jakikolwiek sposób interaktywnie współpracują z infrastrukturą DeFi. Inni ostrzegają przed dławieniem innowacji w tym obszarze nadmiernymi barierami biurokratycznymi. Niemiecka Federalna Urząd Nadzoru Finansowego (BaFin) już wyraźnie zajęła stanowisko: usługi DeFi mogą podlegać obowiązującym przepisom dotyczącym nadzoru kredytowego i bankowego – nawet jeśli działają w sposób zdecentralizowa
Trade crypto on Bybit – low feesny.
Ale jak to wdrożyć w praktyce? Smart contract nie ma adresu pocztowego, nie ma zarządu ani bilansu. Nawet jeśli zespoły programistów są identyfikowalne, mogą argumentować, że ich kod jest „neutralny” i nie stanowi aktywnej usługi. Komisja Europejska obecnie rozważa, czy można określić „osobę odpowiedzialną” za protokoły DeFi – podobnie jak w przypadku tradycyjnych dostawców usług finansowych.
Rola programistów: między innowacją a odpowiedzialnością
Centralnym dylematem jest kwestia odpowiedzialności programistów DeFi. Czy powinni odpowiadać za ewentualne błędy systemowe lub ataki? Wielu w branży postrzega to jako zagrożenie dla kultury otwartego oprogramowania, która umożliwiła rozwój DeFi. Jednocześnie istnieją precedensy, takie jak atak na DAO w 2016 roku, kiedy to błędny smart contract doprowadził do strat o wartości milionów dolarów. Wówczas Ethereum przeprowadził „Hard Fork”, aby odzyskać skradzione środki – krok, który sam w sobie podważył zasadę decentralizacji.
Dobrze pamiętam tamte dyskusje. Wiele osób argumentowało, że nikt nie może być pociągnięty do odpowiedzialności, jeśli kod został napisany zgodnie z najwyższymi standardami. Rzeczywistość jednak pokazuje, że kod nie jest nieomylny. A gdy na szali stoją miliardy, pytanie o odpowiedzialność staje się nieuniknione.
Regulatorzy stoją teraz przed zadaniem znalezienia kompromisu: z jednej strony nie mogą dławić innowacji, z drugiej muszą chronić inwestorów. UE mogłaby tutaj zastosować regulację opartą na ryzyku – podobnie jak w przypadku innych usług finansowych. Protokoły o wysokim ryzyku systemowym (na przykład przez wysoką dźwignię finansową lub powiązanie z tradycyjnymi rynkami) podlegałyby bardziej rygorystycznym regulacjom.
Międzynarodowy nacisk i narodowe inicjatywy
Nie tylko UE zmaga się z pytaniem, jak uregulować DeFi. Również w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii toczą się podobne debaty. G20 już w 2022 roku zażądało, aby usługi DeFi zostały włączone do istniejących regulacji finansowych. Podczas gdy UE dysponuje jasnym harmonogramem dzięki MiCA, inne jurysdykcje pozostają w tyle.
Niemcy mogłyby odegrać rolę pioniera. BaFin utworzyła już „strefę finansowania innowacji”, w której startupy mogą testować eksperymentalne usługi finansowe – pod nadzorem, ale z uproszczonymi regulacjami. Nadal jednak pozostaje pytanie: jak zintegrować zdecentralizowane protokoły w systemie zaprojektowanym z myślą o centralnej kontroli? Zastanawiam się: jak pogodzić zdecentraliz
📰 Czytaj dalej
→ Luka w zarządzaniu w Term Finance: 8,5 miliona dolarów skradzione przez lukę w systemie→ MiCA i DeFi: Regulacyjna układanka dla platform kredytowych w świecie kryptowalut→ MiCA: Regulacja DeFi – kto ponosi odpowiedzialność?