ZachXBT sluit deuren: website accepteert geen fraudezaken meer uit zeven landen

Het nieuws dat ZachXBT geen zaken meer uit zeven landen onderzoekt, heeft me diep geschokt. Deze organisatie was voor zoveel slachtoffers van cryptofraude de laatste hoop – een stem in een systeem dat hen vaak simpelweg negeert. Maar nu is bekend gemaakt dat de organisatie geen fraudezaken meer uit zeven landen zal onderzoeken of publiceren. Het gaat om landen waar de rechtsstaat bijzonder zwak is of waar overheden slachtoffers nauwelijks bescherming bieden.
Waarom is ZachXBT zo belangrijk?
Jarenlang fungeerde ZachXBT als een baken voor mensen die slachtoffer zijn geworden van cryptofraude. De onderzoeksjournalist achter de organisatie brengt fraudegevallen aan het licht, identificeert daders en informeert over nieuwe oplichtingsmethoden. Met name in landen als Venezuela, Iran of Afghanistan, waar het banksysteem vaak faalt of corrupt is, was ZachXBT soms de enige mogelijkheid om informatie te verkrijgen of tenminste druk uit te oefenen op de verantwoordelijken.
Maar nu lijkt zelfs deze laatste bastion te wankelen. De organisatie geeft aan dat ze de noodzakelijke due diligence in deze landen niet meer veilig kunnen uitvoeren. De lijst met getroffen landen is lang en zorgwekkend:
- Rusland
- Wit-Rusland
- Noord-Korea
- Iran
- Venezuela
- Afghanistan
- Syrië
Waarom juist deze landen?
De redenatie is begrijpelijk, maar ook frustrerend. ZachXBT schrijft dat het verzamelen van bewijs of contact met lokale autoriteiten in deze landen te riskant is geworden. Met name in autoritaire regimes of landen met beperkte persvrijheid bestaat het gevaar dat informatie tegen slachtoffers gebruikt zal worden. Stel je voor: je probeert je gestolen geld terug te krijgen en belandt er zelf in nog grotere problemen – dat is een nachtmerrie.
Daarnaast spelen juridische obstakels een rol. In sommige van deze landen zou het werk van ZachXBT kunnen worden gezien als "inmenging in binnenlandse aangelegenheden" of zelfs als een criminele handeling. Zonder juridische immuniteit zou het team bij schade niet alleen zelf in gevaar zijn, maar ook informanten en supporters in gevaar brengen.
Wie helpt de slachtoffers nu?
De beslissing heeft al direct kritiek opgeroepen. Velen vragen zich af wie de slachtoffers nu nog helpt, nu zelfs een organisatie als ZachXBT het opgeeft. Met name in landen als Venezuela of Iran, waar mensen afhankelijk zijn van cryptovaluta omdat het traditionele banksysteem faalt, is deze leegte verwoestend.
Een anonieme Duitse crypto-advocaat



vat het als volgt samen: "Als zelfs onafhankelijke onderzoekers als ZachXBT het opgeven, wie blijft er dan nog over om deze zaken te documenteren?" Het is een terechte vraag. Als niemand meer fraudegevallen aan het licht brengt, wie houdt de daders dan nog verantwoordelijk?
Wat betekent dit voor de toekomst?
Deze beslissing werpt een scherp licht op een veel groter probleem: de wereldwijde versnippering in de strijd tegen cryptocriminaliteit. Waar sommige landen, zoals de EU met duidelijke regelgeving zoals het MiCA-kader, vooruitgang boeken, blijven andere landen passief of onderdrukken zelfs pogingen om fraude te bestrijden.
Een crypto-activiste vat het als volgt samen: "We moeten ons afvragen of de blockchain-community bereid is om verantwoordelijkheid te nemen." ZachXBT laat zien dat maatschappelijk engagement kan helpen – maar zonder internationale samenwerking en duidelijke juridische kaders blijft de strijd tegen cryptofraude vaak een papieren tijger.
Wat kunnen slachtoffers nu doen?
Voor slachtoffers in de genoemde landen betekent dit helaas vaak: ze staan er alleen voor. Zonder steun van ZachXBT is er vaak geen andere weg dan via lokale autoriteiten – die in de meeste gevallen zowel de middelen als de wil ontberen om te helpen. Alternatieven, zoals forensische crypto-specialisten, zijn duur en de kans op succes is gering.
Sommige slachtoffergroepen proberen zich nu te organiseren in zelfhulpnetwerken, maar zonder een centrale organisatie die zaken documenteert en daders openbaar maakt, wordt de strijd tegen fraude nog moeilijker. ZachXBT benadrukt dat ze blijven werken aan algemene voorlichting en zaken uit andere landen actief zullen blijven onderzoeken – maar deze stap laat zien hoe broos de infrastructuur tegen cryptofraude eigenlijk is.
Een wake-upcall voor politiek en industrie
De beslissing van ZachXBT is symptomatisch voor een groter falen: zolang er geen wereldwijde standaarden zijn voor de bestrijding van cryptofraude, zal de bestrijding altijd aan de grenzen van individuele landen falen. Het is nu aan overheden, financiële toezichthouders en techbedrijven om eindelijk oplossingen te vinden – voordat nog meer slachtoffers in de digitale afgrond verdwijnen.
Tot die tijd blijft slachtoffers niets anders over dan te hopen dat andere organisaties of NGO’s hun werk voortzetten. Of dat de genoemde landen zelf eindelijk verantwoordelijkheid nemen. Maar met de huidige ontwikkelingen lijkt dat laatste onwaarschijnlijk.