VS versterken de druk: Iran’s crypto-infrastructuur in het vizier

Het is een zet die opnieuw laat zien hoe creatief – en soms ook wanhopig – staten omgaan met sancties. De VS hebben deze keer een nieuw slagveld gekozen: niet langer alleen banken of oliebedrijven staan in de schijnwerpers, maar de digitale economie van Iran. En dat met goede reden. Al jaren gebruiken gesanctioneerde staten zoals Iran cryptovaluta’s om handelsbarrières te omzeilen. Bitcoin, Ethereum & Co. bieden een schijnbare anonimiteit die traditionele financiële systemen niet kunnen evenaren. Voor Teheran is dat een reddingsboei – voor Washington een doorn in het oog.
---
Hoe Iran al jaren crypto gebruikt als speelveld
Stel je voor: je wilt olie verkopen, maar banken blokkeren elke transactie. Wat doe je? Iran heeft een antwoord gevonden: cryptovaluta’s. Vooral in de oliehandel en bij de aanschaf van technologie vertrouwen staats- en semi-staatsbedrijven op digitale valuta’s. Een klassiek voorbeeld is de Iraanse rederij IRISL Group. Zij kwamen in 2020 al in het vizier van de VS omdat ze crypto-wallets gebruikten om betalingen voor scheepsladingen te verdoezelen. En dit is geen uitzondering. Volgens rapporten van denktanks zoals de Foundation for Defense of Democracies (FDD) hebben Iraanse instanties via tussenpersonen en schijnbedrijven in het buitenland uitgebreide netwerken opgezet om sancties te omzeilen.
Voor mij klinkt dit bijna als een spionagefilm: een netwerk van mining-farms die Bitcoin delven om daarmee militaire projecten te financieren. Iran heeft de afgelopen jaren doelbewust de mining-sector uitgebreid – niet vanwege de technologie, maar vanwege de winst. Staatsgesubsidieerde stroom maakt het delven namelijk extreem goedkoop. En terwijl de VS nu tegen deze mining-farms optreden, rijst de vraag: langs welke andere wegen kan Iran zijn economie nog draaiende houden?
---
Wie wordt nu precies geraakt – en waarom is dit geen toeval?
De recentste sancties van het Amerikaanse ministerie van Financiën treffen 22 personen en bedrijven – waaronder firma’s in China, de VAE en Maleisië. Waarom juist deze landen? Simpel: ze fungeren als belangrijke schakels in de Iraanse handel. Vooral in het vizier staan:
- Mining-farms in Iran: De VS beschuldigen meerdere exploitanten ervan dat de winsten uit crypto-mining rechtstreeks naar het Iraanse atoomprogramma en militaire activiteiten zijn doorgesluisd. Het is geen kleinigheid – Iran heeft de afgelopen jaren massaal geïnvesteerd in het uitbreiden van zijn mining-capaciteiten.
- Crypto-beurzen en brokers: Verscheidene beurzen, geregistreerd in de VAE en Singapore, zouden Iraanse gebruikers toegang hebben verschaft tot mondiale markten – niet alleen voor legale zaken, maar ook voor witwassen en de financiering van verboden activiteiten.
- Schijnbedrijven en stromannen: Zoals altijd wanneer het om sancties gaat, maken betrokkenen gebruik van complexe bedrijfsstructuren.



De VS hebben deze keer enkele van deze netwerken blootgelegd – en de verantwoordelijken direct gesanctioneerd.
---
Hoe de VS de digitale ontsnappingsroute willen blokkeren
Voor de VS is het niet genoeg om alleen klassieke sancties op te leggen. Ze gaan nu technologisch in de aanval:
- Strengere regels voor crypto-beurzen: Alle in de VS geregistreerde platforms moeten nu nog zorgvuldiger controleren of transacties een link met Iran hebben. Know-Your-Customer (KYC)-protocollen worden aangescherpt – ook voor complexe transactiepatronen.
- Blockchain-analyse tools: Bedrijven zoals Chainalysis en TRM Labs werken nauw samen met Amerikaanse autoriteiten. Ze scannen de blockchain op verdachte transacties en traceren wallets die verband houden met Iraanse adressen.
- Druk op internationale partners: De VS eisen dat andere landen soortgelijke maatregelen nemen. Met name Zwitserse en Liechtensteinse beurzen, die tot nu toe minder gereguleerd waren, staan in de schijnwerpers.
Voor mij heeft dit iets weg van een digitaal wapenwedloop. De VS proberen Iran in de digitale wereld in te dammen – terwijl Teheran ondertussen aan eigen oplossingen werkt.
---
Teherans reactie: ondanks sancties onverminderd door?
De Iraanse leiding reageert zoals we van hen gewend zijn: met een mix van verontwaardiging en koppigheid. “De sancties zijn illegaal en schenden het internationale recht,” aldus ministeriewoordvoerder Nasser Kanaani. Tegelijkertijd benadrukt men dat men vastberaden zal doorgaan met het gebruik van cryptovaluta’s om de economische gevolgen van het Amerikaanse beleid te verzachten.
“We zullen onze inspanningen versterken om de digitale economie te versterken,” verklaarde de gouverneur van de centrale bank, Mohammad Reza Farzin. Inderdaad heeft Iran de afgelopen maanden flink geïnvesteerd in een eigen, door de staat gecontroleerde cryptovaluta: de Digital Rial. Maar of dit project ooit echt van de grond komt, is de vraag. De technische obstakels zijn enorm, en de internationale isolatie maakt de zaak er niet makkelijker op.
---
Conclusie: een nieuw strijdtoneel – en wie wint hier?
De huidige Amerikaanse sancties tegen Iran’s crypto-economie zijn meer dan slechts een nieuwe episode in een oud conflict. Ze illustreren hoe de strijd om economische macht zich verplaatst naar de digitale ruimte. Terwijl Iran probeert te overleven door innovatie en omwegstrategieën, zet de VS in op regulering, surveillance en internationale samenwerking.
Zal dat lukken? Misschien – op korte termijn. Maar de geschiedenis leert ons dat sancties vaak leiden tot onverwachte, creatieve oplossingen. Denk aan Tornado Cash of decentrale beurzen (DEX’s), die bijna oncontroleerbaar zijn. Tegelijkertijd kan de toenemende regulering van de crypto-sector juist het tegenovergestelde effect hebben: het zou cryptovaluta’s als alternatief financieel systeem nog aantrekk