Stablecoins als brandversneller: Waarom de volgende valutacrisis nog moeilijker te beheersen is

Eerlijk gezegd houdt deze gedachte me soms ’s nachts wakker: de volgende mondiale valutacrisis zou door stablecoins nog onvoorspelbaarder kunnen worden dan alles wat we tot nu toe hebben meegemaakt. En nee, dit is geen sciencefiction, maar een serieuze waarschuwing, zoals de Federal Reserve Bank van New York nu in een gloednieuwe studie naar voren brengt. De onderzoekers hebben zich niet beziggehouden met theoretische discussies, maar hebben gewerkt met echte data – om precies te zijn, 4,5 miljoen observaties. Het resultaat? Stablecoins kunnen de spelregels in de volgende financiële crisis volledig op z’n kop zetten.
Waarom stablecoins als een katalysator werken
Stablecoins zoals Tether, USD Coin of DAI zijn in de afgelopen jaren uitgegroeid van een niche-idee tot een miljardenmarkt. In 2024 bedraagt de totale marktwaarde ruim 160 miljard dollar – meer dan het bruto binnenlands product van sommige kleine landen. En ze zijn allang niet meer alleen voor techneuten of crypto-enthousiasten. In landen waar de eigen valuta als zand tussen de vingers door glijdt, worden ze steeds vaker als reddingsboei gebruikt.
De studie van de New York Fed toont nu voor het eerst empirisch aan hoe gevaarlijk dit fenomeen in een echte crisis kan worden. De onderzoekers hebben specifiek gekeken naar wallets die gekoppeld zijn aan ENS-tags (zoiets als crypto-adresboeken) – dus accounts die vermoedelijk worden gebruikt door investeerders die handelen in stablecoins. En wat bleek? In crisisweken stroomt er massaal kapitaal uit traditionele valuta-systemen naar deze digitale vervangende dollars. Vooral dramatisch wordt het wanneer de lokale valuta van een land onder druk komt te staan. Plotseling zoeken beleggers bescherming in stablecoins – en dat op een tempo waar geen enkele centrale bank ter wereld op kan reageren.
„Stablecoins fungeren in een crisis als een veilige haven, vergelijkbaar met de Amerikaanse dollar”, zegt een van de auteurs van de studie. „Maar terwijl centrale banken de dollar niet zomaar kunnen afsluiten, verdwijnen gelden in stablecoins gewoon door de kieren van de mondiale financiële architectuur. En dat op een tempo dat nauwelijks nog te controleren is.”
Wanneer controles ineens als Zwitserse kaas aanvoelen
Het echte probleem: stablecoins ondermijnen doelbewust de kapitaalverkeercontroles waarmee veel landen proberen hun economie in crisistijden te stabiliseren. Stel je voor dat je in een land woont waar de valuta elke dag minder waard wordt. De overheid probeert wanhopig de kapitaalvlucht te remmen – maar plotseling kunnen beleggers gewoon stablecoins kopen en hun geld zo onttrekken aan de greep van de lokale autoriteiten.
De studie heeft dit



even doorgerekend: zelfs een gematigde verspreiding van stablecoins kan de effectiviteit van kapitaalverkeercontroles met wel 30 procent verminderen. Vooral getroffen zouden landen zijn met hoge inflatie of sterke valuta-depreciaties. Voor hun burgers zijn stablecoins een eenvoudig, snel en vaak goedkoop alternatief – en voor centrale banken een nachtmerrie, omdat ze plotseling de controle verliezen over geldhoeveelheid en monetair beleid.
De tijdbom in het mondiale financiële systeem
Maar het gaat niet alleen om individuele landen of regio’s. De New York Fed waarschuwt ook voor systeemrisico’s voor het hele financiële systeem. Stablecoins zijn namelijk gekoppeld aan traditionele activa zoals de Amerikaanse dollar, maar wie garandeert eigenlijk dat die reserves er ook echt zijn? De transparantie is vaak pover, en in het ergste geval kan blijken dat deze „stabiele” valuta’s allesbehalve veilig zijn.
„Stablecoins verspreiden de illusie van stabiliteit”, zegt een onafhankelijke crypto-expert die niet betrokken was bij de studie. „Beleggers denken dat hun geld veilig is ondergebracht – en doen ondertussen risicovolle investeringen in de reële economie. Tot het bedrog uitkomt.”
Een lappendeken aan regelgeving
Ondanks deze enorme risico’s is de regulering van stablecoins internationaal nog steeds een lappendeken. Terwijl de VS en de EU langzaam proberen de wildgroei in te dammen, ontbreekt het in veel opkomende markten aan capaciteiten – of simpelweg aan politieke wil. In landen als Argentinië of Nigeria zijn stablecoins al lang gemeengoed, ook al weet niemand echt wie erachter zit of hoe veilig deze systemen werkelijk zijn.
De New York Fed pleit in hun studie voor meer internationale samenwerking om de risico’s onder controle te krijgen. Maar de politieke realiteit ziet er anders uit: veel landen vrezen dat te strenge regels innovatie in de kiem kunnen smoren. Andere hebben gewoon niet de middelen om de stablecoin-markt te monitoren. Een gevaarlijk spel met vuur.
En nu?
De studie van de Federal Reserve Bank van New York is een van de eerste die echt laat zien hoe stablecoins bestaande financiële systemen kunnen destabiliseren. In goede tijden zijn ze misschien nuttig, maar in een crisis kunnen ze uitgroeien tot een oncontroleerbare brandversneller.
Voor centrale banken en regelgevers betekent dit: het is vijf voor twaalf. Duidelijke regels voor stablecoins moeten er komen – voordat de volgende valutacrisis ze inhaalt. Anders zou het weleens zo kunnen aflopen dat de volgende mondiale financiële crisis niet alleen moeilijker te beheersen is, maar ook sneller en harder toeslaat dan alles wat we tot nu toe hebben meegemaakt. En dat wil wat zeggen.