Rode September: vloek of toeval? Bitcoin en de beurs in historisch perspectief

Ik herinner me mijn eerste september nog goed als particuliere belegger. De markt was genadeloos – zoals elk jaar. Plotseling had ik het gevoel alsof de markt alleen maar wachtte tot ik eindelijk mijn winsten veiligstelde. En inderdaad: mijn portefeuille zag eruit alsof een beer er met volle kracht op had ingehakt.
Maar wat zit er echt achter de "rode september"? Is het echt een vloek, of gewoon een statistisch toeval dat ooit omslaat? Ik heb de data bestudeerd, mezelf verdiept in psychologie- en marktstudies – en kwam iets interessants tegen: september is niet zomaar een slechte maand. Het is als een onberekenbare gast op een feestje die plotseling de sfeer verpest, terwijl iedereen eigenlijk nog aan het vieren is.
De cijfers liegen niet – maar vertellen maar een deel van het verhaal
Als we naar de Bitcoin-data sinds 2011 kijken, blijkt september inderdaad geen vriendelijke maand. In acht van de afgelopen dertien jaar moest de cryptovaluta eraan geloven – bijzonder hard was het in 2014 (–20%), 2017 (–15%) en 2018 (–17%). Zelfs in een stierenmarkt als 2017, toen Bitcoin het hele jaar door meer dan 1.000% steeg, was er in september een duidelijke inzinking.
Maar Bitcoin staat niet alleen. De S&P 500, de grote broer van de Amerikaanse aandelenmarkten, heeft sinds 1928 in 40 van de 95 septembermaanden verlies geleden. En de gemiddelde opbrengst lag met 0,6% beduidend lager dan de jaarlijkse gemiddelde rendement van ongeveer 0,8%. Historisch gezien is september daarmee de zwakste maand voor aandelen – nog voor oktober, die weliswaar geassocieerd wordt met crashes zoals die van 1929 of 1987, maar gemiddeld toch iets beter scoort.
Waarom juist september? Het heeft met ons te maken
De cijfers zijn duidelijk, maar de achterliggende redenen zijn veel interessanter. Een grote factor is psychologie. Na een vaak sterk eerste halfjaar en een volatiele zomer komt het in september vaak tot winstnemingen. Beleggers gebruiken de maand om hun portefeuilles te herzien of liquide middelen vrij te maken voor komende uitgaven zoals schoolgeld of kerstcadeaus. Dat leidt tot verhoogde verkoopdruk – vooral in illiquide markten zoals cryptovaluta, waar grote orders snel tot sterke koersdalingen kunnen leiden.
Een andere factor is liquiditeit. Traditioneel stroomt er in september minder geld de markten in, omdat veel marktdeelnemers op vakantie zijn of zich op het vierde kwartaal voorbereiden. Dat betekent: dunnere orderboeken, waarin grote verkooporders sterkere prijsbewegingen teweegbrengen. Daarnaast moeten institutionele beleggers hun kwartaalrapporten voorbereiden – een factor die zowel de aandelen- als de cryptomarkt on



der druk zet.
2023: een uitzondering of het begin van een nieuw patroon?
2023 was een bijzonder jaar. Terwijl Bitcoin in de meeste septembermaanden sinds 2011 verlies leed, steeg de prijs van de cryptovaluta deze maand met ongeveer 4%. Wat was er anders? Enerzijds de hoop op de goedkeuring van een Bitcoin-ETF in de Verenigde Staten, die in oktober daadwerkelijk werd verleend. Anderzijds de opleving van de technologieaandelen, die in de zomer onder zware druk stonden.
Toch was zelfs deze opleving geen volledige breuk met het oude patroon: want al in oktober 2023 volgde een correctie. De vraag is: gaat het om een tijdelijk fenomeen of heeft de marktomgeving zich fundamenteel veranderd? Misschien ligt het antwoord in de groeiende institutionele vraag naar Bitcoin. Steeds meer fondsen en bedrijven integreren cryptovaluta in hun portefeuilles – wat leidt tot een grotere stabiliteit. Tegelijkertijd is de correlatie tussen Bitcoin en aandelenmarkten in de afgelopen jaren toegenomen. Crypto wordt steeds vaker gezien als een "risk-on"-activa.
Wat brengt september 2024?
De voortekenen voor de aankomende september zijn gemengd. Aan de ene kant staat Bitcoin kort voor het volgende halveringsevenement in april 2024, dat historisch vaak tot prijsstijgingen in de maanden ervoor heeft geleid. Aan de andere kant belasten macro-economische onzekerheden zoals het rentebeleid van de Amerikaanse Federal Reserve en geopolitieke spanningen de markten.
Mocht de Fed de rente verder verhogen, dan zou dat zowel aandelen als cryptovaluta onder druk kunnen zetten. Een ander risico is de liquiditeit: als grote marktdeelnemers in september posities afbouwen, zou dat kunnen leiden tot versterkte verkopen – een effect dat vooral in cryptomarkten snel kan escaleer.
Maar er zijn ook kansen. Mocht de inflatie verder dalen en de Fed een dovishere houding aannemen, dan zouden risicovolle activa zoals Bitcoin en tech-aandelen weer vaart kunnen krijgen.
De "rode september" – vloek of gewoon schaduw?
De "rode september" is geen onwrikbare wet, maar een terugkerend patroon dat beleggers niet mogen negeren. De historische data tonen aan dat de maand voor beide activaklassen – cryptovaluta en aandelen – een risico vormt. Maar zoals 2023 bewees, kan de dynamiek veranderen.
Voor beleggers betekent dit: voorzichtigheid is geboden, maar paniek is ongepast. September zou moeten worden gezien als een maandelijkse uitdaging – niet als onvermijdelijk lot. Wie zijn posities strategisch beheert en voorbereid is op mogelijke uitbraken uit het patroon, kan ook deze "vervloekte" maand succesvol doorstaan.
Uiteindelijk is de "rode september" minder een vlo