KI dringt door in religieuze literatuur: bijna twee derde van de boeken op Amazon komt waarschijnlijk uit KI-generators

Het voelt vreemd aan om je voor te stellen dat de boeken die ons troosten, inspireren of in moeilijke tijden begeleiden, misschien helemaal niet geschreven zijn door mensen met eigen ervaringen en overtuigingen. Een recent onderzoek van het analysebedrijf Originality.ai heeft me deze ochtend aan het denken gezet: ongeveer 63 procent van de religieuze boeken op Amazon – dus bijna twee op de drie – is waarschijnlijk geschreven met behulp van kunstmatige intelligentie. Bij onderwerpen als hekserij en occultisme is het aandeel zelfs nog hoger: 78 procent. Dat roept vragen op die me persoonlijk niet meer loslaten.
Hoe bepaal je eigenlijk of een tekst door KI is gegenereerd?
Originality.ai is een New Yorks bedrijf dat gespecialiseerd is in het detecteren van KI-gegenereerde teksten. De onderzoekers gebruiken geavanceerde algoritmes die niet alleen zoeken naar geplagieerde passages, maar ook naar typische patronen in zinsopbouw en woordkeuze. KI-teksten hebben vaak een bepaald ritme, terugkerende formuleringen of voelen vreemd glad aan – alsof iemand een tekst keer op keer door een vertaaldienst heeft gehaald. Dat komt doordat deze modellen getraind worden op enorme hoeveelheden data, die wel veel kennis bevatten, maar geen echte menselijke stem.
Het onderzoek heeft meer dan 2.000 religieuze boeken onder de loep genomen – van christelijke literatuur tot spirituele zelfhulpboeken en boeken over magie. Vooral bij nichemarkten zoals hekserij of alternatieve geloofssystemen lijkt KI bijzonder vaak gebruikt te worden. Misschien omdat deze onderwerpen vaak duidelijke structuren hebben en zich goed lenen voor geautomatiseerde teksten.
Waarom juist religieuze boeken?
Religieuze en spirituele literatuur is een enorme markt. Miljoenen mensen zoeken er naar antwoorden, troost of simpelweg bevestiging van wat ze toch al geloven. Tegelijkertijd is deze markt sterk gefragmenteerd: er zijn talloze subcategorieën, doelgroepen en behoeften. Voor uitgevers en auteurs is dat een probleem – ze moeten snel en goedkoop produceren om überhaupt opgemerkt te worden.
KI belooft hier een oplossing te bieden: het kan binnen minuten teksten leveren die precies aansluiten bij de doelgroep – of het nu gaat om een zelfhulpboek voor christelijke stellen, een handleiding voor moderne heksen of een gids voor meditatie. Maar hier schuilt juist het dilemma. Want wat KI niet kan, is datgene waar veel lezers eigenlijk naar zoeken: een persoonlijke stem, echte ervaringen en een spirituele diepgang die niet in algoritmes geperst kan worden.
Het gevaar van inwisselbaarheid
Stel je voor dat je op zoek bent naar een boek over gebedspraktijken en tientallen titels vindt die allemaal min of meer hetzelfde klinken – dezelfde zinnen, dezelfde structuur, dezelfde clichés. Uiteindelijk voelt geen e



nkel boek echt persoonlijk. Precies dat zou kunnen gebeuren als KI de religieuze literatuur gaat domineren. Een KI-gegenereerd gebedenboek mag inhoudelijk dan correct zijn, maar het mist de ziel die een mens met eigen twijfels, vreugde en geloofservaringen inbrengt.
En dan is er nog het probleem van desinformatie. KI-modellen zijn slechts zo goed als de data waarmee ze getraind zijn. Als deze data verouderd, bevooroordeeld of gewoonweg fout zijn, reproduceert de KI die fouten – soms zonder dat iemand het doorheeft. In een religieuze context kan dat gevaarlijk zijn: wie garandeert dat een KI-gegenereerd boek over bijbeluitleg geen misleidende of zelfs schadelijke leringen verspreidt? Als zulke boeken als serieuze gidsen worden verkocht zonder dat iemand ze controleert, wordt het problematisch.
Hoe reageert de uitgeverswereld?
Niet iedereen in de uitgeversbranche staat neutral tegenover deze ontwikkeling. Sommigen zien in KI een kans om snel en goedkoop nichemarkten te bedienen – vooral als de vraag hoog is en menselijke auteurs te langzaam of te duur zijn. Anderen vrezen juist voor hun baan en voor de kwaliteit van de inhoud.
Lena Hartmann, redacteur bij een kleine christelijke uitgeverij in Beieren, zei ooit tegen me: „KI is een gereedschap zoals elk ander. Maar het mag geen vervanging worden voor menselijke creativiteit. Als we toestaan dat algoritmes onze boeken schrijven, verliezen we iets wat niet reproduceerbaar is: de persoonlijke stem achter elke tekst.“
En Thomas Meyer, theoloog en auteur, voegt toe: „Religieuze teksten zijn geen gebruiksaanwijzingen. Ze hebben een diepe emotionele en spirituele dimensie. Een KI kan geen gebeden uitspreken, geen gemeente troosten en geen existentiële crisis begeleiden. Het kan alleen nabootsen – en dat is een fundamenteel verschil.“
Wat betekent dit voor ons als lezers?
Voor ons wordt het steeds moeilijker om te onderscheiden of een boek door een mens of door KI geschreven is. Sommige uitgevers beginnen hun boeken al duidelijk te labelen – met opmerkingen zoals „Door een mens geschreven“ of „KI-gegenereerde inhoud“. Maar de meeste doen dat niet. Platforms zoals Amazon zouden er goed aan doen om hier transparantie te creëren, voordat het vertrouwen in boeken helemaal verloren gaat.
Maar is een KI-gegenereerd boek automatisch slecht? Niet per se. Voor iemand die snel een samenvatting zoekt of oppervlakkige informatie nodig heeft, kan zo’n tekst volstaan. Maar wie op zoek is naar echte spirituele diepgang, naar persoonlijke wijsheid of naar een stem die met echte twijfels en hoop schrijft, zal toch echt menselijke auteurs moeten zoeken.
Een wake-upcall – niet alleen voor de uitgeversbranche
Dit onderzoek is meer dan een getal in een rapport. Het is een duidelijk signaal: KI verandert niet alleen de manier